Taş Nedir?
Yer kabuğu kütlesinden kopan veya koparılan, çeşitli işlerde kullanılan katı ve sert madde. Jeoloji ilmine göre yer kabuğu temel iki ana maddeden meydana gelmektedir. Bunlar kütle (taş) ve topraktır. Kütleler değişik yapıya sâhip minerallerden kopan değişik büyüklükteki parçalara da “taş” ismi verilmektedir.
İnsanlar; taşlardan bina, set, köprü, saray, sur, kale, yol yaparak ondan istifade etmişlerdir. Yaşayışlarına ve kurdukları medeniyetlere göre bunlar değişik şekillerde olmuştur. Yapılan kazılardan ortaya çıkarılan eserler bunları göstermektedir. İlk insan ve ilk peygamber hazret-i Âdem yaratıldığı zaman, dünyada toprağın yanında taş da vardı. İlk önce taşı bina yapımında kullanan hazret-i Âdem’dir. Çamur ve taştan ev yapmıştır. Selçuklu ve Osmanlı zamanında yapılan câmi ve medreseler, köprüler, saraylar, kütüphaneler vs. hepsi taşların işlenerek ve yontularak kullanılmasıyla yapıldı. Bu şekilde Türk sanat ve zevkini dünyaya tanıtmışlardır. Edirne’de Selimiye, İstanbul’da Süleymaniye Câmileri, Doğubayazıt’ta İshak Paşa Sarayı gibi eserler bunlardan birkaç tanesidir.
Yeryüzünde taşların kapladığı kütleler (kayalar), tortul, püskürük, metamorfik diye üç kısma ayrılmaktadır:
1. Tortul kütleler: Suların sürüklediği çeşitli maddelerin tortullaşması neticesinde ortaya çıkmıştır. Tebeşir, çakmaktaşı, kumtaşı gibi.
2. Metamorfik kütleler: Aşırı ısı, basınç ve su buharı sebebiyle fizikî özelliğini kaybeden kütlelerdir. Mermerlerle gnays cinsi taşların üretildiği kütleler bu şekilde meydana gelmiştir.
3. Püskürük kütleler: Püskürme sonucu yeryüzüne çıkan lâvların aniden soğuması veya lâvların yeryüzüne çıkmadan derinlerde kalması ve katılaşmasından meydana gelir. Bunların içinde fosil yoktur. Temizdirler. Aynı zamanda asitler de tesir etmez. Bu şekilde meydana gelen taşlar çok kıymetlidir. Granit, prafil, trakit, bazalt gibi dünyaca ünlü taş ve mermer cinsleri bu şekilde meydana gelmektedir. Bunlardan başka taşın, zümrüt, yahut, pırlanta, elmas, zebercet, firuze vs. cinsleri olduğu gibi Seylan, yeşim, akit, jat, gibi işlendikten sonra kıymeti artanları da vardır.
Taş ocağı: Çeşitli yerlerde kullanılmak üzere toprağın üstünden veya altından taş çıkarılan yerlere “taş ocağı” ismi verilmektedir. İlk zamanlar taş ocaklarında insan gücü çok önemliydi. Bugün elektrik gücünden ve bâzı patlayıcı maddelerden faydalanılarak taş ocaklarında çalışma kolaylaşmış ve verim artmıştır.
Taş Kaplama
Taş kaplama uygulamaları konutların çevresel faktörlerden kaynaklı darbe ve aşınımlara karşı koruma sağlama amacı ile kullanılabileceği gibi konutların toprak zemin ile temasını engellediği için cephe ve çevre düzenini sağlamak amacı ile de kullanılabilmektedir.
Özellikle bisküvit tuğlalar kullanılarak uygulanan taş kaplamalar kendine has rengi ile cephelerde farklı tasarımlar oluşturmakta ve konutlarınıza değer katmaktadır. Kaplama malzemeleri genellikle binanın tasarım ve estetik görünümüne uygun olarak seçilir ve uygulanır. Türkiye’de ağırlıklı olarak ahşap, prekast, american siding, yalı baskı kaplamaları, kompozit (alucobont), granit, alüminyum, doğal taş ve cam cephe kaplamaları kullanılmaktadır, Amerika, Kanada ve Avustralya gibi ülkelerde yaygın olarak (ısıl şartlara bağlı olarak) ahşap dış cephe kaplamalarıyla birlikte, american siding dış cephekaplamaları kullanılmaktadır.
Doğal Taş
Türkiye doğal taş rezervlerini değerlendiremiyor dünyada bilinen 15 milyar metreküplük doğal taş rezervinin yüzde 40'ına sahip olan Türkiye, taşlarını bloklar halinde ucuza ihraç ederek tüketiyor. Jeolojik yapısı itibariyle zengin bir doğal taş potansiyeli, değişik renk, doku ve desende 480'den fazla doğal taş çeşidi olan Türkiye'de, ağırlıklı olarak başta mermer ve traverten olmak üzere granit, oniks, kireç taşı, bazalt ve kayrak gibi birçok taş çıkarılıyor. 2010 yılında 11,5 milyon ton üretim yapan doğal taş sektörü, bunların yüzde 60'ını iç pazara veriyor. Yaklaşık bin doğal taş ocağı, küçük ve orta ölçekli bin 500 fabrika ve 7 bin 500 atölyenin bulunduğu Türkiye'de doğal taş madenlerinin yüzde 90'ı Batı Anadolu'da yer alıyor. Ülke ekonomisine 1,6 milyar dolar katkısı bulunan sektör, bütün elverişli imkânlara rağmen diğer ülkelerle kıyaslandığında elindeki taşı hak ettiği değere satamıyor. İtalya mermerin tonunu bin 400 dolardan satarken Türk firmaları, ancak 850 dolara alıcı bulabiliyor. Türkiye, doğal taş üreten ülkeler arasında Çin, Hindistan, İtalya ve İspanya'dan sonra beşinci sırada yer alıyor.
Doğal Taş Kaplamalar
Doğal taş kaplamalar, son zamanlarda iç mekânlarda yapılan dekorasyon uygulamalarında iç mimarların sıkça tercih ettiği ürünlerin başında gelmektedir. Doğal ortamı iç mekânlarda da yaşatan bu uygulamalar gün geçtikçe pek çok kişinin ev dekorasyonunda başvurduğu uygulamalardan biridir. Yüzyıllar boyu mermer, granit ve traverten gibi doğal taşlar, tarihte olduğu gibi günümüzde de mimari uygulamalarda önemli rol oynamaktadır. Son zamanlarda mermer ve traverten taşların küçük ölçülerde kesilmeye uygun olması nedeniyle, hem karo olarak hem de fileye yapıştırılmış mozaik formlarda yapı sektörüne sunulmaktadır. Dolayısıyla, bu tarz bir üretim şekliyle, iç mekânlarda farklı uygulamalarla yerini almıştır. İç mekânlarda, doğal mermer ve traverten taştan mamul mozaik uygulamaları, dekorasyonlarda oldukça fazla oranda kullanılmaktadır. İçerisinde herhangi bir kimyasal madde bulundurmadığı için, mevcut doğallığını uzun seneler boyu korumaktadır. Tasarımcıların ev dekorasyonlarında rahatlıkla kullanılabilen doğal taş mozaikler, birbirinden güzel modelleri, göz dolduran ve uygulandığı ortamı tekdüzelikten kurtaran, ortama sıcaklık veren dekorasyon çözümleri sağlamaktadır. Doğal taş mozaik kaplamalar ev, işyeri ve oteller gibi pek çok yapının iç mekân dekorasyonunda rahatlıkla kullanılabilir. Duvarlarda, ıslak ya da kuru zeminlerde her şekilde kullanılabilmektedir. Islak zemin ve mekânlarda mermerden üretilmiş doğal taş mozaiklerini kullanmakta yarar vardır. Hammaddesi traverten olanları ise, kuru mekân ve zeminlerde kullanmak önemlidir. Traverten taşlar, yapısı gereği suyu emmektedir. Yüzeyi düz olan modeller duvarlarda, üç boyutlu patlatma şeklindeki modelleri de duvar dekorasyonunda kullanılmaktadır.
Genelde herkesin bildiği diğer bir doğal taş çeşidi de kayraktır. Doğal kayrak taş kaplamalar, yapıların dış cephe kaplamalarında, bahçe duvar kaplamalarında, bahçe ve park zeminlerinde kullanılmaktadır. Görünümleri sayesinde, genellikle villa dış cephelerinde ve bahçe duvarlarında yaygın bir biçimde kullanılmaktadır.
